Rada gminy samodzielnie też może ogłosić przeprowadzenie referendum lokalnego

Czytając prasowe doniesienia na temat referendów lokalnych można dojść do przekonania, że to tylko mieszkańcy gmin mogą inicjować procedurę referendalną. Jest inaczej. Referenda mogą być również rozpisywane przez rady gmin.
Co może być przedmiotem referendum gminnego? Zgodnie ustawą o referendum lokalnym w referendum gminnym, mieszkańcy gminy jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają swoją wolę:
1) w sprawie odwołania rady gminy lub wójta;
2) co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów gminy;
3) w innych istotnych sprawach, dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących tę wspólnotę.
4) w sprawie samoopodatkowania.

Nie tylko mieszkańcy uprawnieni do inicjowania referendum
Zasadą wyrażoną w art. 4 ustawy o referendum lokalnym jest to, że głosowanie referendalne przeprowadza się na wniosek określonej grupy mieszkańców. W tym samym przepisie jest również mowa o inicjowaniu procedury referendalnej przez organy stanowiące danej jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku gmin będą to rady gmin.

Rada gminy a referenda merytoryczne
Klarowną sytuację mamy gdy rada gminy chce doprowadzić do referendum merytorycznego, czyli takiego w którym nie głosuje się nad odwołaniem organów gminy, np. likwidacja straży gminnej. Wtedy rada gminy podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum bezwzględną większością głosów swojego ustawowego składu. Uchwała rady gminy w sprawie przeprowadzenia referendum podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym i bezzwłocznemu rozplakatowaniu lub ogłoszeniu w inny sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie. Referendum przeprowadza się w dzień wolny od pracy, najpóźniej w 50 dniu od dnia opublikowania uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Rada gminy a referenda w sprawie odwołania organów gminy
Inaczej jest w sytuacji gdyby rada gminy chciała doprowadzić do referendum w sprawie odwołania organów gminy. Sami radni gminni nie mogą podjąć uchwały o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania własnej rady. Nie jest to możliwe z uwagi treść ustawy referendalnej.
Gdyby natomiast rada gminy chciała doprowadzić do referendum w sprawie odwołania wójta gminy może to zrobić w dwóch trybach. Po pierwsze równoznaczne z podjęciem inicjatywy przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania wójta jest podjecie przez radę gminy uchwały w sprawie nieudzielenia wójtowi absolutorium. Wtedy rada gminy może podjąć uchwałę o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta z na sesji zwołanej nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia podjęcia uchwały w sprawie nieudzielenia wójtowi absolutorium.
Rada gminy może również doprowadzić do referendum w sprawie odwołania wójta z innej przyczyny niż nieudzielenie absolutorium. Wtedy organ ten podejmuje uchwałę o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta z przyczyny innej niż nieudzielenie wójtowi absolutorium jedynie na wniosek co najmniej 1/4 ustawowego składu rady. Może to nastąpić po upływie 9 miesięcy od dnia wyboru wójta i nie później niż na 9 miesięcy przed zakończeniem kadencji. Wniosek radnych wymaga formy pisemnej i uzasadnienia przyczyny odwołania oraz podlega zaopiniowaniu przez komisję rewizyjną. Rada gminy może podjąć uchwałę o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta na sesji zwołanej nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia złożenia wniosku radnych.

Jak często rady gmin korzystają ze swoich uprawnień?
Ustawowa możliwość przeprowadzania referendów lokalnych z inicjatywy rad gmin nie przekłada się na znaczące praktyczne wykorzystywanie tej instytucji przez rady. Aktualnie zdecydowana większość inicjatyw referendalnych jest wynikiem działań samych mieszkańców. W takich przypadkach rady gmin (miast) niejednokrotnie same są przeciwne ich przeprowadzaniu. Nie oznacza to jednak, że rady gmin w ogóle nie korzystają z ustawowych możliwości. Przykładowo, dziełem radnych miejskich było doprowadzenie do referendum w sprawie odwołania Prezydenta Miasta Olsztyna w 2008 r. Wtedy w wyniku głosowania mieszkańcy stolicy Warmii odwołali uwikłanego w skandal obyczajowy Prezydenta Czesława Małkowskiego.

Sprawdź również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *