Jak przeprowadzić referendum?

Mając na uwadze wszystkie z możliwych podziałów referendów lokalnych (inicjowanych przez mieszkańców) można stwierdzić, że najważniejsze dwie grupy referendów to referenda odwoławcze (w których społeczność lokalna może dążyć do odwołania organów jednostek samorządu terytorialnego) oraz referenda merytoryczne (w sprawach innych niż odwołanie organów jednostek samorządu terytorialnego np. w sprawie likwidacji straży miejskiej, likwidacji/budowy szkoły itp.).

Analizując przepisy prawa dotyczące referendów odwoławczych i merytorycznych należy stwierdzić, że referenda te różnią się od siebie w zasadniczy sposób. Najważniejszą różnicą jest to, że główny ciężar procedury zmierzającej do zarządzenia tych referendów spoczywa na różnych organach. Referenda merytoryczne to domena właściwych rad jednostek samorządu terytorialnego (np. rady gminy, rady miasta, rady powiatu czy sejmiku wojewódzkiego). Inaczej jest w przypadku referendów odwoławczych, w których najważniejsze czynności wykonywane są przez właściwych komisarzy wyborczych.

Procedura referendalna nie jest procedurą prostą. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (DzU z 2013 r. poz. 706, z późn. zm.) jest aktem prawnym ogólnym. Wiele zapisów ustawy referendalnej należy interpretować przez pryzmat orzecznictwa sądowego oraz stanowisk doktryny. Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowość wykonania każdego z elementów procedury (np. zachowanie terminów, prawidłowa treść zawiadomień, powiadomień czy innych pism). Jest to o tyle istotne, że błąd popełniony na początku inicjatywy referendalnej może doprowadzić do tego, że w opinii np. sądu administracyjnego, referendum nie będzie mogło zostać przeprowadzone z uwagi na istotność popełnionego uchybienia. Co najważniejsze, ostateczna decyzja o prawidłowości realizacji procedury referendalnej (najczęściej podejmowana przez sad administracyjny) zapada długo po wykonaniu przez inicjatora referendum najważniejszej i najtrudniejszej czynności jaką jest zebranie wystarczającej liczby podpisów mieszkańców. Może się zatem okazać, że prosty błąd inicjatora referendum doprowadzi do tego że cała wykonana praca zostanie zniweczona. Taka sytuacja z całą pewnością zostanie negatywnie odebrana przez mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego. Ewentualne kolejne zbieranie podpisów w ramach nowej procedury może natrafić na opór mieszkańców.

Odrębną grupą referendów lokalnych są procedury inicjowane przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (rady gmin/miast, rady powiatów, sejmiki województw). tego typu inicjatywy są również potraktowane  w sposób szczególny przez ustawodawcę z uwagi na odmienność regulacji.

Wychodząc naprzeciw potrzebom inicjatorów referendów (zarówno mieszkańców gmin,powiatów czy województw jak i przedstawicieli organów stanowiących tych jednostek) przedstawiamy najważniejsze informacje dotyczące procedury referendalnej zarówno w przypadku referendów inicjowanych przez mieszkańców (merytorycznych i odwoławczych) oraz referendów lokalnych inicjowanych przez właściwe organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego.

Dodatkowo, w przypadku szczegółowych pytań zapraszamy do ich zadawania przy użyciu formularza kontaktowego.

STRONA W BUDOWIE