Dobry kierunek zmian w ustawie o referendum lokalnym

W dniu czerwca 2015 r. w Sejmie przyjęta została ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, która dokonuje zmian w ustawie o referendum lokalnym.
Nowelizacja, mimo że niewielka, dotyka bardzo istotnego zagadnienia związanego z procedurą zbierania podpisów osób popierających przeprowadzenie referendum lokalnego. Po pierwsze na kartach do zbierania podpisów ma znajdować się rubryka do wpisania daty, w której poparcie zostało udzielone. Po drugie ustawodawca uregulował sytuację, w której mimo rozpoczęcia inicjatywy referendalnej i zbierania podpisów ostatecznie wniosek o przeprowadzenie referendum nie trafia do właściwych organów. W takim wypadku zebrane i niewykorzystane karty z podpisami mieszkańców mają być zniszczone. Przyjęta nowelizacja jest krokiem w dobrym kierunku, ponieważ likwiduje realne problemy procedury referendalnej.
Problem daty udzielenia poparcia referendum
Zgodnie z dotychczasowymi przepisami na karcie służącej do zbierania podpisów mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL. Po zmianie obligatoryjnym elementem będzie również data udzielenia poparcia.
Może się wydawać, że zmiana ta ma jedynie charakter kosmetyczny. Jest jednak inaczej. Wskazanie daty udzielenia poparcia likwiduje kilka praktycznych problemów z jakimi dotychczas się borykano.
Trzeba pamiętać, że ustawa o referendum lokalnym zakreśla okres, w którym zbieranie podpisów mieszkańców jest możliwe; trawa on w ciągu 60 dni od daty powiadomienia odpowiedniego organu o zamiarze wystąpienia z inicjatywą referendalną. Podczas weryfikacji wniosku o przeprowadzenie referendum pojawiało się kilka problemów. Po pierwsze co w przypadku, gdy osoba udzielająca poparcia nabyła prawa wyborcze (np. ukończyła 18 lat) w okresie pomiędzy zawiadomieniem o zamiarze wystąpienia z inicjatywą referendalną a datą dostarczenia kart do weryfikacji. Brak daty udzielenia poparcia uniemożliwiał precyzyjne stwierdzenie czy udzielenie poparcia nastąpiło w dacie, w której dana osoba mogła to uczynić.
Określenie daty udzielenia poparcia może również ograniczyć sytuacje, w których zbieranie podpisów następowało jeszcze przed formalnym rozpoczęciem inicjatywy, czyli przed zawiadomieniem o zamiarze wystąpienia z inicjatywą referendalną.

Jasna procedura z niewykorzystanymi kartami z podpisami mieszkańców
Praktyka referendalna pokazuje, że nie zawsze rozpoczęcie procedury referendalnej podczas której zbierane są podpisy mieszkańców skutkuje złożeniem wniosku o przeprowadzenie referendum. W zasadzie nie jest to czymś dziwnym. Jeśli inicjator referendum w ustawowym terminie nie zbierze wystarczającej liczby podpisów mieszkańców to składanie wniosku o przeprowadzenie referendum jest dla niego bezcelowe. W takiej sytuacji pojawiało się pytanie co należy zrobić z kartami zawierającymi zebrane podpisy mieszkańców. Jest to o tyle ważne, że na kartach znajdują się dane osobowe: nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL. Brak jasnych zasad postępowania z niewykorzystanymi kartami poparcia mógł powodować, że mieszkańcy baliby się podpisywać pod kolejnymi inicjatywami a tym samym organizowanie referendów byłoby jeszcze trudniejsze.
Ustawodawca nowelizując ustawę o referendum określił sposób postępowania z niewykorzystanymi kartami. W dodanym art. 14a ustawy wskazano, że w przypadku niezłożenia wniosku o przeprowadzenie referendum, jego inicjator dokonuje protokolarnego zniszczenia kart. Zniszczenie kart powinno nastąpić nie później niż po 3 dniach od upływu terminu na zbieranie podpisów. Protokół potwierdzający zniszczenie kart inicjator referendum niezwłocznie przekazuje radzie jednostki samorządu terytorialnego, a w przypadku referendum w sprawie odwołania organu samorządu terytorialnego – komisarzowi wyborczemu.

Zmiany wchodzą w życie z początkiem nowego roku
Nowelizacja ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Zgodnie z przepisami przejściowymi do referendów lokalnych, w przypadku których inicjator referendum dokonał powiadomienia o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum przed dniem wejścia w życie ustawy, stosować się będzie przepisy dotychczasowe.

Proces legislacyjny jeszcze trwa
Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw wpłynął do Sejmu 25 lipca 2015 r. Trzecie czytanie projektu odbyło się 15 maja 2015 r. W głosowaniu wzięło udział 432 posłów. Za ustawą było 255 parlamentarzystów (głównie koalicja rządowa), przeciw – 142 posłów (głównie parlamentarzyści Prawa i Sprawiedliwości). Od głosowania wstrzymało się – 35 deputowanych (głównie posłowie Sojuszu Lewicy Demokratycznej). Wniesione przez Senat poprawki nie dotyczyły zmian w ustawie o referendum lokalnym. Ostatecznie ustawa została uchwalona 25 czerwca 2015 r. a dnia 30 czerwca 2015 r. przekazana została do podpisu Prezydentowi RP. Zgodnie z procesem legislacyjnym ustawa wymaga podpisu Prezydenta RP i publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej

Sprawdź również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *